تبلیغات
علوم آزمایشگاهی - مرکز ژنتیک پزشکی دکتر محمد باقر هاشمی

ابزار وبلاگ

ابزار رایگان وبلاگ

كد تغییر شكل موس

فالطالع بینیفال روزانه
فالطالع بینیفال روزانه
علوم آزمایشگاهی
تلاش ، تلاش ، موفقیت
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 3 بهمن 1390 توسط هوشمند کارکن | نظرات ()

 ارائه خدمات ژنتیک در شمال کشور

درشرایط موجود پیشرفت های چشمگیری در زمینه شناخت علل و راههای پیشگیری از بیماری ارثی حاصل شده است. بنابراین خدمات مشاوره و آزمایشات ژنتیک از ضروریات بررسی خیل روز افزون نقص های ژنتیکی است که به مدد علوم جدید شناخت ما از آنها افزایش یافته است. بیماریهای صعب العلاج مانند نابینائی ، ناشنوائی ، عقب ماندگی های ذهنی ، نقص های عصبی و عضلانی و یا مشکلاتی مثل نازایی ، سقط های مکرر و... که بخش عمده ای از آنها ناشی از نقص های ژنتیکی و ارثی می باشند بدلیل ماهیت پیچیده خود و مشکلات درمانی نیازمند پیشگیری به موقع از وقوع  مجدد در خانواده های مبتلا می باشند. هدف این مرکز یاری رساندن به دست اندرکاران امر تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماریهای مذکور تلاش دارد تا در این زمینه در حد توان خود به یاری همکاران گرامی بشتابد.

 

 تشخیص ناقلین و قبل از تولد تالاسمی بتا و انواع هموگلوبینوپاتی ها  (S, D, E, O, … )

بتا-تالاسمی، شایع ترین بیماری ارثی در جهان و بویژه در ایران می باشد. تخمین زده می شود که حدود 270 میلیون ناقل برای نقص های عمده هموگلوبین در جهان وجود داشته باشد و سالانه حدود 300 تا 400 هزار نوزاد مبتلا به انواع هموگلوبینوپاتی در سراسر دنیا متولد شوند. پیش بینی می شود که در 20 سال آینده 900 هزار بیمار تالاسمی در دنیا متولد شوند که 95 درصد آنها در آسیا ، هند و خاورمیانه خواهند بود بر اساس آمار های انجمن تالاسمی ، استانهای مازندران و فارس بیشترین تعداد بیمار در کشور را دارا هستند. گزارشات بیانگر فراوانی حدود 10 درصدی ناقلین بتا-تالاسمی در ناحیه شمال کشور می باشد. تاکنون بیش از ۲00 جهش متفاوت در ژن سازنده زنجیره بتا شناسائی شده است . در هر گروه نژادی تعداد معدودی از این جهش ها با شیوع بالاتری در بیماران مشاهده میشوند. در ایران، موتاسیون IVSII-1 به عنوان شایع ترین موتاسیون گزارش شده است همچنین مطالعات ما نشان می دهد که جهش های شناخته شده در منطقه شمال نقص های  C22 ، C8 و C30  به همراه حدود 30 موتاسیون شایع دیگر در ایران می باشند.

تشخیص ناقلین و قبل ازتولد تالاسمی آلفا

آلفا-تالاسمی،یکی از  شایع ترین هموگلوبینوپاتیها در جهان و بویژه در آسیای جنوب شرقی، خاور میانه و مدیترانه می باشد شیوع موتاسیون های آلفا در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری از 1 تا 98 % نیز گزارش شده است از آنجا که بررسی های جامعی برای آلفا تالاسمی در استان مازندران صورت نگرفته است بنابر این هم از نظر شیوع و هم از نظر انواع موتاسیونهای عامل بیماری اطلاعات کافی در اختیار نمی باشد. با توجه به فراوانی بالای موتاسیون های بتا در منطقه شمال، و بدلیل عدم افزایش هموگلوبین A2 در ناقلین آلفا، افراد با کم خونی میکروسیتیک و هیپوکروم ممکن است بتا تالاسمی خاموش یا بیماران فقر آهن تشخیص داده شوند . از چهار ژن آلفا در هر فرد، اختلال در یک ژن (αα/α-) بی خطر است، افرادی با حذف دو ژن آلفا (α-/α-  و αα/- -) از نظر بالینی طبیعی ولی هیپوکروم و میکروسیتیک هستند. اختلال در دو یا سه ژن زنجیره آلفا منجر به سندرم های حد واسط همراه با کم خونی متغیر و درجاتی از بیماری شده هتروزیگوت های مرکب (α- /- -) کم خونی نسبتاً شدیدی دارند (بیماری HbH ). اختلال در هر 4 ژن زنجیره های آلفا (- -/- -) کشنده است (سندرم هیدروپس فتالیس). حالت ناقل برای آلفا تالاسمی را می توان از طریق آزمایشات ژنتیکی تشخیص داد. موتاسیونهای آلفا که تا بحال در منظقه شمال کشور گزارش شده است شامل تعدادی از حذف های یک ژن ( 3.7 و 4.2 ) ، حذف های دو ژنی ( Med ، 20.5 و  SEA ) و همچنین طیفی از موتاسیونهای غیر حدفی و نقطه ای از قبیل C19, C59, C142 و  حذف 5 نوکلئوتید در اینترون I ژن آلفا-1 (IVSI-5ntdel (، موتاسیون در ناحیه انتهائی ژن آلفا ( PolyA)  در ژن آلفا-2 می باشد.

تشخیص ناقلین وقبل از تولد هموفیلی A  و B

·بیماری هموفیلی ، یک بیماری ارثی مزمنی است که در فرم های شدید آن در صورت عدم درمان سبب مرگ بیماران می گردد. بیماری هموفیلی A شایعترین  بیماری شدید خونریزی دهنده ژنتیکی در انسان است. افراد با هموفیلی شدید در همان سال اول زندگی تشخیص داده می شوند و معمولا بطور متوسط 3 تا 5 بار خونریزی خودبخودی در ماه دارند تقریبا 10% از افراد ناقل ژن هم در خطر خونریزی هستند اگر چه علائم خفیف می باشد

 تشخیص ناقلین ناشنوایی ( بررسی ژن کانکسین 26 )

 از دست دادن شنوایی یک نقص حسی بسیار متداول است. از هر 2000-1000 کودک یک نفر با ناشنوایی شدید متولد می گردد. عوامل محیطی مختلف و عوامل ژنتیکی می توانند سبب انواع مختلف ناشنوایی گردند. مطالعات حاکی از آن است که نصف ناشنوایی های غیر سندرمی ارثی بوده و در 80 درصد موارد وراثت آنها اتوزومی مغلوب است. 30 جایگاه ژنی مختلف مسئول نقص های ناشنوایی اتوزومی مغلوب غیر سندرمی شناخته شده اند. علی رغم هتروژنی بسیار شدید، ژن  GJB2از مهم ترین دلیل کری مادرزادی شدید و عمیق غیر سندرمی در اکثر جمعیت ها به حساب می آید. ژن GJB2 ژن کوچکی است که بر روی کروموزوم 13 قرار دارد و کانکسین 26 را کد می کند. کانکسین ها پروتئین های غشایی هستند که بین دو سلول مجاور سلولهای مویی گوش داخلی یک کانال ارتباطی (Gap Junction ) را ایجاد  می کنند. جهش در GJB2 منجر به تولید کانکسین غیر نرمال و در نتیجه سبب اختلال در غلظت یون پتاسیم سلولهای مویی گوش داخلی و سبب ناشنوایی می گردد.

بیشتر از 70 موتاسیون مختلف در ژن GJB2 یافت شده است. موتاسیون 35delG در جمعیت های با اجداد اروپای شمالی متداول ترین است. بررسی هایی نشان داده است که موتاسیون 35 delG در شمال ایران نیز تا حدود 38 درصد شیوع دارد. در آزمایشگاه نوین ژنتیک علاوه بر 35 delG ، موتاسیونهای شایع دیگر در ژن مذکور هم قابل بررسی و شناسائی می باشد.

 تشخیص بیماران آتروفی عضلانی نخاعی

  (Spinal muscular Atrophy )

آتروفی عضلانی– نخاعی از جمله بیماری های عضلانی– عصبی است که در آن نرون های حرکتی شاخ قدامی نخاع و پایه ی مغز تحلیل رفته و فرد مبتلا در انجام بعضی حرکات ارادی دچار مشکل می شود. این بیماری با الگوی وراثت اتوزومی مغلوب دارای شیوع نسبتا˝ بالایی در بسیاری از مناطق دنیا می باشد و یکی از مهم ترین عامل مرگ و میر در بین کودکان زیر 2 سال است.  احتمال ناقل بودن افراد یک در چهل و میزان شیوع این بیماری یک در شش تا ده هزار تولد زنده است. دسته بندی آن شامل تیپ I (وردینگ – هافمن) ، تیپ II SMA) حد واسط) ، تیپ III (کولبرگ – ولاندر) می باشد. جهت تشخیص قطعی بیماری SMA پس از مشاهده علایم بالینی و مطالعه سوابق خانوادگی ، انجام تستهای فیزیکی ، گرفتن نوارهای عصبی و الکترومیوگرام (EMG)، تستهای ژنتیکی تکمیل کننده تشخیص های بالینی می باشد. ریسک تولد نوزاد مبتلا در صورتی که هر دو والد حامل ژن جهش یافته باشند 25 درصد می باشد. خویشاوندان بیمار مبتلا به SMA ، به ویژه بستگان درجه یک ریسک زیادی برای ناقل بودن دارند، لذا برای جلوگیری از تولد فرد مبتلای دیگر ، لازم است ناقلین در خانواده شناسایی شده و در صورت لزوم تشخیص قبل از تولد صورت گیرد.

تعیین هویت مولکولی وتعیین ابوت

انسان حاوی تعداد بسیار زیادی توالی های DNA تکراری پشت سر هم (VNTR  یا STR ) در نقاط مختلف ژنوم می باشد. مارکر های VNTR اساس انگشت نگاری DNA محسوب می شوند و کاربرد های بسیار متفاوتی دارند از جمله در پزشکی قانونی ، تست پدر-فرزندی، تحقیقات باستان شناسی و مطالعات فیلوژنی. آزمایشات مربوظ به تعیین هویت بطور نرمال برای تشخیص های پیش از تولد  نیز کاربرد دارد از جمله از این راه می توان از امکان آلودگی نمونه های جنینی با نمونه مادر اطمینان حاصل نمود. همچنین از این تکنیک در شرایطی که بررسی یا تعیین رابطه پدر و مادر بیولوژی با فرزندان استفاده می شود. این روش در پزشکی قانونی کاربرد های فراوانی دارد به عنوان مثال برای شناسائی مجرمین ، شناسائی افراد سانحه دیده به گونه ای که جسد آنها قابل شناسائی نباشد. آزمایشگاه نوین ژنتیک قادر به انجام آزمایشات فوق می باشد

 بررسی فاکتور های پروترومبین (G20210A ) ،

فاکتور V لیدن و فاکتور MTHFR 

 در موارد سقط های مکرر و افزایش ریسک ترومبوز

ترومبوز یکی از شایعترین دلایل مرگ و میر در کشور های غربی است و به صورت ارثی و یا اكتسابی بروز می نماید. عوامل ارثی زمینه ساز ترومبوز بدلیل جهش در یكی از ژن های فاکتور های هموستازی است. از عواملی که هم در ترومبوز و نیز در افزایش ریسک سقط های خودبخودی دخیل هستند تغییر در فاکتور II  ( پروترومبین)، فاکتور V انعقادی و ژن سازنده آنزیم متیلن تتراهیدروفولات ردوكتاز (MTHFR) می باشد. فاکتور V لیدن (R FV(Q506  که سبب مقاومت به پروتئینC  فعال (APCR ) می شود به عنوان شایعترین علت ارثی در بیماران با ترومبوز وریدی است (20- 30 درصد موارد ). خطر نسبی برای ترومبوز وریدی برای افراد هتروزیگوت فاکتور V لیدن 3 تا 10 برابر و برای افراد هموزیگوت 50 تا 100 برابر افزایش می یابد. تغییر G20210A در پروترومبین که در 8 تا 10 درصد از بیماران ترومبوزی دیده می شود دومین عامل شایع بعد از فاکتور V لیدن در ایجاد ترومبوز می باشد. این تغییر باعث افزایش پایداری mRNA و منجر به سطوح بالای پلاسمائی پروترومبین می شود. دارا بودن این فاکتور به صورت هتروزیگوت با افزایش 3 برابری ریسک ترومبوز وریدی همراه است. آنزیم متیلن تتراهیدروفولات ردوكتاز(MTHFR) در متابولیسم سیستئین دخالت دارد و تغییر C667T در ژن مذبور سبب تغییر اسید آمینه آلانین به والین شده و فعالیت آنرا به نصف کاهش می دهد و منجر به افزایش هموسیستئین و به دنبال آن اختلال عروقی و افزایش چسبندگی پلاكتها و نهایتا ترومبوز خواهد شد.

 ناباروری مردان

نازایی یكی از معضلات مهم زندگی بشری است .  علت 50% از ناباروری های زوج ها مربوط به مردان می باشد. عوامل مختلفی در ناباروری مردان دخیل می باشد كه 30% موارد مربوط به عوامل ژنتیكی می باشد. ریز حذف های بازوی بلند كرموزوم Y علت 15-20% از ناباروری ها در مردان می باشد. در Yq چهار ناحیه AZFa,b,c,d  شناخته شده اند كه ژن های اسپرماتوژنیك مهمی از جمله DAZ,RPM,USP9  را شامل می شوند. حذف این نواحی منجر به آزوسپرمی و الیگوزوسپرمی شدید در مردان می گردد. مردان دارای Oligozoospermia ملایم و آنهایی که دارای شمارش نرمال اسپرم هستند اما مورفولوژی اسپرم غیر نرمال است ، می توانند ریز حذف هایی درلوکوسهای AZFa,b,c داشته باشند. در تشخیص مولكولی به روش Multiplex-PCR ، Sequence tag sites(STS)  در 22 ناحیه از نقاط شایع حذف کروموزومی در Yq در ایران در آزمایشگاه نوین ژنتیک مورد بررسی قرار می گیرد. 

فنیل کتونوری

بیماری فنیل کتونوری یک نقص متابولیکی است که فرم کلاسیک آن از طریق نقص ژن سازنده آنزیم فنیل آلانین هیدروکسیلاز ایجاد می گردد. اختلال اصلی در این بیماری، تجمع اسید آمینه فنیل آلانین در مایعات بدن و سیستم عصبی است. تجمع این اسید آمینه به دلیل عدم وجود آنزیم مورد نیاز برای تبدیل فنیل آلانین به تیروزین رخ می‌دهد. تجمع غیرطبیعی این اسید آمینه در بدن کودک، خطرناک است و منجر به بروز اختلالاتی در مغز و پوست می‌شود. بیش از شش هزار بیمار مبتلا به فنیل کتونوری (پی‌کی‌یو) در کشور ایران شناسایی شده‌اند و تحت مراقبت و درمان قرار دارند. این ضایعات متاسفانه در هفته‌های اول تولد، نشانه‌های واضحی ندارند در نتیجه بیماری بموقع تشخیص داده نشده و درمان آن به تأخیر می‌افتد. در چنین دوران بحرانی تغذیه با شیرمادر یا شیرخشک معمولی و یا هر ماده پروتئینی دیگر اگر ادامه یابد منجر به ضایعه عصبی می‌شود و توان هوشی و قدرت ادراک کودک به تدریج تضعیف می‌شود و در نهایت منجر به معلولیت شدید ذهنی می‌گردد. این بیماری به صورت اتوزومال مغلوب به ارث می‌رسد. ژن این بیماری بر روی کروموزم ۱۲ قرار گرفته‌است. چنانچه والدین هردو حامل این ژن باشند (که معمولاً در ازدواج‌های خویشاوندی این احتمال بالاتر است) ۲۵ درصد فرزندانشان احتمال دارد که به فنیل کتونوریا مبتلا باشند. بررسی مولکولی ژن دخیل در فرم کلاسیک بیماری فنیل کتونوری برای تشخیص افراد ناقل و یا مبتلا در قبل  یا بعد از تولد در آزمایشگاه نوین ژنتیک ساری امکان پذیر می باشد.

تست های سرطانهای خونی

شناسایی موتاسیون JAK2-V617F کشف جدیدی در نارسایی های میلوپرولیفراتیو مزمن می باشد. این موتاسیون اکتسابی به دنبال تبدیل G به T در نوکلئوتید 1849 اگزون 12 ژن JAK2 ایجاد میشود که با جابجایی اسید آمینه والین توسط فنیل آلانین در جایگاه 617 همراه خواهد بود. موتاسیون منجر به پرولیفراسیون و افزایش طول عمر سلول ها با حساس تر نمودن آنها به پیام های تحریک کننده شده و رشد کلونال پیش سازهای خونی در نارسائی ها میلوپرولیفراتیو را موجب خواهد شد. موتاسیون JAK2-V617F در اکثر بیماران مبتلا به پلی سیتمی ورا (97% PV,) و در حدود نیمی از موارد میلو فیبروز ایدیوپاتیک (58-35% IMF:) و ترومبوسیتمی اولیه (تا حدود 60% :ET )وجود دارد. آزمایشگاه نوین ژنتیک با ارائه این آزمایش در خدمت متخصصین محترم هماتولوژی و آنکولوژی و هم میهنان گرامی می باشد.

تشخیص BCR-ABL در سرطان خون CML

سرطان خون میلوئیدی مزمن ( CML ) یک بیماری کلونال بدخیم سلول های پایه خون ساز است که نتیجه آن افزایش سلول های میلوئیدی، اریتروئیدی و پلاکت ها در خون محیطی و هیپرپلازی در مغز استخوان است. تحقیقات انجام شده واریانت های متفاوتی از BCR-ABL را در بیماران لوسمی میلوئیدی مزمن نشان داده است. در آزمایشگاه نوین ژنتیک با روش RT-Multiplex PCR واریانت ها ی مهم و مختلف در بیماران لوسمی میلوئیدی مزمن مورد شناسایی قرار می گیرد.


 ارائه خدمات مشاوره ژنتیک

 مشاوره ژنتیک عبارت است از یک فرایند ارتباط برای کمک به افراد خانواده های مبتلا یا درمعرض خطر یک بیماری ژنتیکی. آمار ها بیانگر این است که 2 تا 3 درصد تمامی نوزادان حداقل دارای یک ناهنجاری مادرزادی عمده هستند که حداقل 50% از آنها توسط عوامل ژنتیکی ایجاد می شوند. بروز ناهنجاریهای کروموزومی در نوزادان 5/0 تا 1 درصد و اختلالات تک ژنی حدود 1 درصد است. در کشور های توسعه یافته ، 30 درصد کل پذیرش های بیمارستانی کودکان و 40 تا 50 درصد از موارد مرگ ومیر نوزادان بدلیل نقص های ژنتیکی است. نقش اصلی مشاور ژنتیک رسیدن به تشخیص دقیق و قطعی است تا بر اساس آن پایه های مشاورات بعدی را بنا نماید، و بتواند اطلاعات مورد نیاز را در مورد پیش اگهی و آینده وضع بیمار، پیگیری بیماران، تخمین خطر تکرار و انتقال بیماری به سایر افراد خانواده و نهایتا اطلاعات لازم برای تسکین و تشفی و پیشگیری عارضه را به مشاوره جویان بدهد.

  موارد مشاوره

- مشاوره پیش از ازدواج 

- ازدواج فامیلی

-در صورت وجود بیماریهای خونی نظیر تالاسمی ، کم خونی داسی شکل ، هموفیلی و .... در اعضای خانواده

- در صورت وجود ناتوانی و معلولیت نظیر نابینائی، ناشنوائی، عقب ماندگی ذهنی، نقص های اسکلتی و... در اعضای خانواده

- سابقه بیماریهای متابولیک در فرد یا خانواده  نظیرفنیل کتونوری، گالاکتوزمی، موکوپلی ساکاریدوز ها و .... در اعضای خانواده

- ناهنجاریهای مادرزادی در فرد یا خانواده

- سابقه بیماریهای با ضعف عضلانی پیشرونده

- نازائی، ناباروری، سقط های مکرر، مرده زائی و ابهام جنسی

- سرطانهای فامیلی مانند پستان و تخمدان

- بارداری در سنین بالای 35 سال

- ابتلاء مادر به بیماریهای عفونی ( سرخجه ، سایتومگالو ویروس، ....) و یا غیر عفونی نظیر دیابت و بیماریهای اتو ایمیون مانند لوپوس

- مصرف دارو در زمان بارداری یا انجام رادیوگرافی




درباره وبلاگ
موضوعات
آخرین مطالب
نظر سنجی
شما از وبلاگ ها با چه موضوعی بیشتر استقبال می کنید؟





نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
پیوندهای روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
.

كد موسیقی برای وبلاگ